پرامپت چیست و چطور پرامپت خوب بنویسیم؟
پرامپت متنی است که به یک مدل هوش مصنوعی مثل ChatGPT، Gemini یا Claude میدهی تا کاری برایت انجام دهد. پرامپت خوب شش جزء دارد: هدف روشن، زمینه و اطلاعات لازم، قالب خروجی، لحن، محدودیتها و در صورت امکان یک نمونه. هرچه اینها دقیقتر باشند، جواب کمتر کلی و به نیاز تو نزدیکتر است.
قدمبهقدم
- ۱هدف را در یک جمله بگوبنویس دقیقاً چه چیزی میخواهی تحویل بگیری. بهجای «دربارهٔ رزومه کمک کن» بنویس «یک خلاصهٔ سهخطی برای بالای رزومهام بنویس».
- ۲زمینه بدهمدل تو را نمیشناسد. بگو متن برای چه کسی است، موقعیت چیست و چه اطلاعاتی داری؛ سابقهٔ کار، مخاطب یا متن اصلی را در پرامپت بچسبان.
- ۳قالب خروجی را مشخص کنبگو جواب چه شکلی باشد: فهرست شمارهدار، جدول، ایمیل، سه گزینهٔ کوتاه یا متنی حداکثر ۱۵۰ کلمه. قالب روشن، کار ویرایش بعدی را کم میکند.
- ۴لحن را تعیین کنرسمی، دوستانه، اداری یا ساده برای نوجوان؟ برای متن فارسی بگو محاورهای باشد یا نوشتاری، چون مدل بدون این توضیح گاهی بین این دو جابهجا میشود.
- ۵محدودیتها را بنویسبگو چه چیزی نباید باشد: طول بیشتر از حد، کلمههای کلیشهای، یا عدد و منبعی که از خودش بسازد. جملهٔ «اگر اطلاعات کم است، اول از من بپرس» هم خیلی کمک میکند.
- ۶اگر میتوانی نمونه بگذاریک یا دو نمونه از خروجی دلخواه، مثلاً کپشن یا ایمیلی که قبلاً نوشتهای، مدل را به همان سبک و طول میبرد.
- ۷جواب اول را اصلاح کنبهجای شروع دوباره، در همان گفتوگو بگو چه چیزی عوض شود: «کوتاهترش کن» یا «بند دوم رسمیتر شود». جواب دوم و سوم معمولاً بهتر از اولی است.
نکتهها
- برای اطلاعات شخصی جایخالی با کروشه بگذار، مثل [نام محصول]، تا یک پرامپت را بارها به کار ببری.
- پرامپت ساخت تصویر را انگلیسی بنویس؛ مدلهای تصویری توضیح انگلیسی را دقیقتر اجرا میکنند.
- پرامپتهایی را که جواب خوب دادهاند جایی ذخیره کن تا دوباره از صفر ننویسی.
- برای کارهای حسابوکتابی بخواه قدمبهقدم فکر کند و بعد جواب نهایی را بدهد.
اشتباههای رایج
- پرامپت یکخطی و کلی مثل «کپشن بنویس» که جوابی تکراری و بیربط به کار تو میدهد.
- اعتماد کامل به عدد، تاریخ و منبعی که مدل میدهد، بدون چک کردن.
- خواستن چند کار بیربط در یک پرامپت؛ هر کار را جدا بخواه.
پرامپتهای آماده برای همین کار
طرح درس یک جلسه برای معلم
برای یک جلسهٔ کلاس، طرح درس کامل مینویسد: هدف، شروع جذاب، فعالیت گروهی، تمرین و ارزشیابی، متناسب با پایه و زمان کلاس.
مربی خصوصی برای حل تمرین ریاضی بدون لو دادن جواب
صورت تمرین را بده؛ مدل به جای حل کامل، قدمبهقدم راهنماییات میکند، هر بار یک سرنخ میدهد و منتظر میماند تا خودت ادامه بدهی. برای یادگیری واقعی، نه کپی جواب.
توضیح یک مفهوم سخت به زبان ساده با مثال روزمره
هر مفهوم علمی یا فنی که برایت گنگ است را بده و توضیحی بگیر که با یک مثال از زندگی روزمره شروع میشود و قدمبهقدم عمیقتر میشود. برای ChatGPT و Claude.
یادگیری هر موضوعی از صفر با نقشه راه مرحلهای
اسم موضوع را بده و یک مسیر یادگیری مرحلهبهمرحله بگیر: از پایه تا پیشرفته، با زمان تقریبی هر مرحله و اینکه بعد از هر مرحله باید چه چیزی را بتوانی انجام بدهی. برای ChatGPT و Claude.
بازنویسی متن رسمی به زبان ساده و دوستانه
متن خشک، بوروکراتیک یا پر از اصطلاح را بده و نسخهای بگیر که آدم معمولی در یک بار خواندن بفهمد؛ بدون اینکه اطلاعات مهمی حذف شود. برای سایت، اپ و پیام به مشتری.
خلاصه ساختارمند مقاله طولانی در پنج دقیقه
متن مقاله، گزارش یا پیدیاف طولانی را بده و خلاصهای لایهلایه بگیر: یک جمله، یک پاراگراف، نکات کلیدی و نقاط ضعف. برای Claude که متن طولانی را خوب هضم میکند.
ویرایش متن فارسی بدون تغییر لحن نویسنده
متن مقاله، پست یا نامهات را بده و نسخهای ویراسته با املا، نیمفاصله و نقطهگذاری درست بگیر که سبک خودت را نگه دارد و لیست تغییرات را هم به تو نشان دهد.
سؤالهای رایج
- پرامپت را فارسی بنویسم یا انگلیسی؟
- برای متن فارسی، پرامپت فارسی کافی است و ChatGPT، Gemini و Claude آن را خوب میفهمند. برای ساخت تصویر، پرامپت انگلیسی معمولاً نتیجهٔ دقیقتری میدهد.
- پرامپت چقدر باید طولانی باشد؟
- به اندازهای که هدف، زمینه و قالب را روشن کند. چند جملهٔ دقیق بهتر از یک پاراگراف طولانی و مبهم است.
- چرا یک پرامپت هر بار جواب متفاوتی میدهد؟
- مدلها هر بار متن را از نو میسازند، پس کمی تفاوت طبیعی است. اگر خروجی یکدست میخواهی، قالب را دقیقتر بنویس و یک نمونه بگذار.